İŞ YAŞAMINDA – "İŞİ ERTELEME DAVRANIŞI"

Özellikle son yıllarda daha fazla dikkat çekmeye ve araştırılmaya başlanan işi erteleme olgusu, genel olarak hayatımızın bir döneminde karşılaştığımız, hem bireysel hem de örgütsel performansta düşüşe neden olabilecek önemli bir sorundur.

Okul yıllarında başlayan, ders çalışma sırasındaki ertelemeler, günlük yaşamdaki fatura ödemeler ertelemeleri veya sağlıkla ilgili çözümlenmesi gereken durumlarda ertelemeler gibi günlük yaşama ilişkin konularda da yaygınlık göstererek, gittikçe kronikleşen bir hal alabilmektedir. Yapılan bir araştırmada, üniversite öğrencileri arasında derslerle ilgili konularda ertelemenin %70 oranında olduğu bildirilmiştir. (Ellis ve Knaus, 1977). Buna karşılık başka bir araştırmada yetişkinlerde günlük rutin işlerde erteleme davranışının oranı %20 olarak saptanmıştır. (Harriot ve Ferrari,1996).

Kısaca yaşamın her alanında karşılaşılan işi erteleme davranışını, karmaşık yapısı nedeniyle, bileşenlerine dikkat çekerek ele almak anlaşılmasını kolaylaştırabilir. İşi erteleme davranışının en belirgin yönü; bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenlerden oluşan bir bütün olarak kabul edilmesidir( Ferrari, Johnson ve McCown, 1995, Solomon ve Rothblum, 1984).

İşi ertelemenin en belirgin bileşeni davranışlardır. Davranışlar, bir işe başlama, iş konusunda performans gösterme yada işi tamamlama konularında erteleme, gecikme şeklinde görülür. Bir işin tamamlanmasının uzun süreler alması ya da işi tamamlamak için makul olmayan süreler istenmesi de işi ertelemenin davranışsal bileşenleri çerçevesinde ele alınır.

Bilişsel bileşenler; bu davranışı sergileyen bireyin başarısızlık/başarı beklentisi, korkuları, düşük özsaygısı, karar verme süreçlerindeki yetersizlikleri ve niyetle performans arasındaki uyumsuzluk, mükemmeliyetçilik gibi güçlüklere işaret eder. İşin bizzat yerine getirilmesi davranışsal bileşene işaret ederken, işin yapılmasına ilişkin zihinsel hazırlık işi ertelemenin bilişsel bileşenini oluşturmaktadır.

İşi erteleme davranışının duygusal bileşeni ise, işi erteleme davranışı sergilendiğinde hissedilen heyecan, moral bozukluğu, kaygı gibi duygusal tepkilerle belirginleşir.

Ancak günlük yaşamdaki işi erteleme davranışı ile iş yaşamındaki işi erteleme davranışı kimi zaman farklı nedenler ve motivasyonlarla ilgili olabilmektedir. İşyaşamındaki işi erteleme davranışında önemli bir nokta; iş ile ilgili özelliklerin ve durumsal koşulların kişilik özelliklerinden daha fazla ön plana çıkmasıdır. İş yaşamının kendine özgü kuralları ve var olma mücadeleleri bireyin kişilik eğilimleriyle birleştiğinde farklı sonuçlar ortaya çıkarabilmektedir.

Bu nedenle iş yaşamında işi erteleme davranışının kontrol altına alınması, bazı durumsal koşulların düzenlenmesi, iyileştirilmesi ve aynı zamanda kişinin bilişsel, duygusal ve davranışsal süreçlerinin göz önüne alınarak, ele alınmasıyla mümkün olabilmektedir.

Psk. Merve Tepeli Yürüten